آیا تومور مغزی کشنده است؟ [عوارض عمل نکردن تومور مغزی + آمار علمی]

تومور مغزی همیشه به معنی سرطان یا یک بیماری کشنده نیست؛ اما نادیده گرفتن علائم تومور مغزی و به تعویق انداختن مراجعه به پزشک، می‌تواند خطرناک باشد. بعضی تومورها به‌تدریج رشد می‌کنند و با ایجاد فشار به بافت‌های مغز، عملکردهای عصبی، حافظه و حتی شخصیت بیمار را تحت تأثیر قرار دهند. در مقابل، بسیاری از تومورها با تشخیص به‌موقع، قابل درمان هستند یا حداقل می‌توانند کنترل شوند. بنابراین، شناخت میزان خطر تومور و اقدام برای تشخیص و درمان آن، از اهمیت زیادی برخوردار است.

اما اگر تومور مغزی درمان نشود، چه پیامدهایی در انتظار بیمار خواهد بود و آیا هر تومور مغزی می‌تواند کشنده باشد؟ در ادامه این مقاله از سایت دکتر محمدرضا شاه‌ محمدی، متخصص جراحی مغز و اعصاب، به بررسی عوارض عمل نکردن تومور مغزی، پاسخ علمی به پرسش « آیا تومور مغزی کشنده است؟ » و مرور آمارهای معتبر در این زمینه می‌پردازیم.

طول عمر بیماران تومور مغزی

طول عمر بیماران مبتلا به تومور مغزی به نوع و شدت تومور ، محل آن ، سن و وضعیت عمومی بیمار، ویژگی‌های ژنتیکی و مولکولی و میزان برداشت تومور بستگی دارد؛ بنابراین نمی‌توان برای همه بیماران، مدت یکسانی تعیین کرد.

طبق گزارش انجمن سرطان آمریکا (American Cancer Society)، تومورهای کم‌خطر و بسیاری از تومورهای غیرسرطانی مانند مننژیوم، راحت‌تر کنترل می‌شوند و طول عمر بیشتری دارند؛ در مقابل، تومورهای گرید ۳ و ۴ معمولا تهاجمی‌تر هستند.

برای مثال، بقای عمر نسبی ۵ ساله در افراد بالای ۴۰ سال برای:

• تومور مغزی مننژیوم : حدود ۸۸٪
• الیگودندروگلیوما : ۷۹٪
• گلیوبلاستوما (از تومورهای گرید ۴) : حدود ۶٪

گزارش شده است.

دقت داشته باشید که شدت تومور به‌تنهایی نمی‌تواند طول عمر بیمار را مشخص کند و تشخیص دقیق نوع تومور و ویژگی‌های مولکولی آن، اهمیت زیادی دارد. همچنین این آمار، مربوط به گروه‌های گسترده‌ای از بیماران است و نمی‌تواند سرنوشت یک فرد را به‌طور دقیق پیش‌بینی کند.

آیا تومور مغزی درمان‌پذیر است؟

به‌طور کلی بله، بسیاری از تومورهای مغزی قابل درمان یا کنترل هستند؛ اما نتیجۀ درمان به نوع تومور، گرید، اندازه و محل آن و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. تومورهایی با گرید پایین، مننژیوم‌ها و بعضی تومورهای خوش‌خیم، در صورت امکان برداشت کامل، می‌توانند به‌طور کامل با جراحی درمان شوند.

در مورد سایر تومورها، درمان می‌تواند شامل جراحی ، پرتودرمانی ، شیمی‌درمانی یا درمان‌های هدفمند باشد و حتی گاهی از ترکیبی از این روش‌ها استفاده شود. ضمن اینکه تومورهای تهاجمی مانند گلیوبلاستوما، معمولا به‌طور کامل قابل درمان نیستند؛ بااین‌حال، پیگیری درمان می‌تواند به کنترل رشد تومور و کاهش علائم کمک کند.

عوارض عدم درمان تومور مغزی

همان‌گونه که همۀ انواع تومور درمان یکسانی ندارند، عوارض آن‌ها نیز در صورت درمان نشدن یکسان نیست! به‌عبارت دیگر، تومورهای خوش‌خیم و خفیف، در صورت رشد می‌توانند به مغز یا عصب‌ها فشار آورده و باعث سردرد، تشنج، اختلال بینایی یا شنوایی، عدم حفظ تعادل، ضعف اندام و اختلال در حافظه شوند؛ برای جزئیات بیشتر درباره نشانه‌های چشمی، مقاله علائم تومور مغزی در چشم را بخوانید.

در گلیوم‌های بدخیم و تومورهای گرید ۳ و ۴، بیماری می‌تواند سریع‌تر پیشرفت کند. در این حالت ممکن است بیمار برای حرف‌زدن، حرکت‌کردن و بلعیدن مشکل داشته باشد و میزان هوشیاری و عملکردهای شناختی او کمتر شود.

توجه کنید که امکان تغییرات روانی و شخصیتی نیز وجود دارد! درمان نشدن تومور، به‌ویژه تومورهای نواحی پیشانی و گیجگاهی، می‌تواند تحریک‌پذیری بیمار را افزایش داده و اضطراب، افسردگی، بی‌تفاوتی، کاهش کنترل هیجان، گیجی و اختلال در قضاوت و حتی تغییر در رفتار او را به دنبال داشته باشد.

در نهایت، اگر بیماری پیشرفت کرده باشد، ممکن است فشارِ داخل جمجمه افزایش یافته، سطح هوشیاری کاهش یابد و عملکرد مغز دچار اختلال شود.
آیا تومور مغزی می‌تواند کشنده باشد؟ چرا؟

برخی تومورهای مغزی می‌توانند کشنده باشند؛ اما همۀ انواع تومور چنین خطری ندارند!

تومورهای تهاجمی و بدخیم ممکن است به‌سرعت رشد کرده و به بافت‌های سالم مغز آسیب بزنند. همچنین رشد تومور می‌تواند باعث تورم مغز، افزایش فشار داخل جمجمه یا تجمع مایع مغزی شود. در موارد شدیدتر، این فشار عملکرد بخش‌های حیاتی مغز، از جمله مراکز کنترل هوشیاری، تنفس و ضربان قلب را نیز مختل می‌کند.

بااین‌حال، بسیاری از تومورهای خفیف یا غیرسرطانی، به‌کندی رشد می‌کنند و با درمان مناسب، قابل‌کنترل و حتیقابل‌درمان هستند. بنابراین، خطر مرگ به نوع و گرید تومور، محل و سرعت رشد آن و امکان درمان بیمار بستگی دارد.

روش تشخیص تومور برای بررسی امکان درمان

تشخیص تومور مغزی معمولا با معاینۀ عصبی و تصویربرداری، به‌ویژه MRI با ماده حاجب (کنتراست‌زا) آغاز می‌شود. این تصاویر وجود توده، محل و اندازۀ آن و میزان درگیری بافت‌های اطراف را مشخص می‌کند. در صورت نیاز، سی‌تی‌اسکن یا آزمایش‌های تکمیلی نیز درخواست می‌شود.

پس از این مراحل، پزشک برای اینکه بتواند به‌طور دقیق نوع و گرید تومور را تشخیص دهد، از بیمار می‌خواهد که نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام داده و بافت نمونه، توسط نوروپاتولوژیست بررسی شود. همچنین ممکن است آزمایش‌های مولکولی نیز لازم باشد.

در نهایت، پزشک با در نظر گرفتن نوع و گرید تومور، محل و اندازۀ آن، ویژگی‌های ژنتیکی، سن و وضعیت عمومی بیمار و میزان امکان برداشت امن تومور، دربارۀ امکان درمان و مناسب‌ترین روش آن تصمیم می‌گیرد.

دکتر محمدرضا شاه‌ محمدی، متخصص جراحی مغز و اعصاب و جراح تومور مغزی در تهران، با بررسی دقیق تصاویر MRI، نتایج پاتولوژی و شرایط اختصاصی هر بیمار، در مسیر تشخیص، درمان و کنترل تومورهای مغزی همراه شما هستند.

برای دریافت مشاورۀ تخصصی درباره درمان تومور مغزی، بررسی ضرورت جراحی تومور مغزی و انتخاب مناسب‌ترین روش درمان، با مطب دکتر شاه‌محمدی تماس بگیرید یا از طریق فرم زیر درخواست نوبت خود را ثبت کنید.

توجه داشته باشید که تشخیص به‌موقع تومور مغزی می‌تواند نقش مهمی در کنترل علائم، جلوگیری از پیشرفت بیماری و انتخاب روش درمانی کم‌خطرتر داشته باشد. مراجعه به متخصص مغز و اعصاب یا جراح مغز و اعصاب، لزوماً به معنای نیاز قطعی به عمل نیست؛ زیرا برخی تومورها، به‌ویژه توده‌های کوچک، کم‌خطر و بدون علامت، ممکن است تنها با تصویربرداری‌های دوره‌ای و پیگیری منظم تحت نظر قرار گیرند.

بااین‌حال، در مواردی که تومور موجب افزایش فشار داخل جمجمه، تشنج، اختلال بینایی، ضعف اندام‌ها، تغییرات رفتاری یا سایر علائم عصبی شده باشد، جراحی می‌تواند برای برداشت کامل یا حداکثری تومور، کاهش فشار بر بافت مغز و تهیه نمونه برای تشخیص دقیق ضروری باشد. انتخاب جراح مجرب، ارزیابی دقیق محل تومور و استفاده از تکنیک‌های نوین جراحی، به کاهش خطرات عمل و حفظ عملکردهای حیاتی مغز کمک می‌کند.

راه‌های درمان تومور؛ از جراحی تا شیمی‌درمانی

برای انتخاب بهترین روش درمان تومور مغزی، باید به نوع تومور، گرید، اندازه و محل آن و وضعیت عمومی بیمار توجه شود. در بسیاری از موارد، برای برداشتن کامل یا حداکثری تومور، جراحی انجام می‌شود. البته اگر تومور نزدیک به نواحی حساس مغز باشد، ممکن است برداشت کامل آن، جان بیمار را به خطر اندازد.

برای از بین بردن یا کنترل سلول‌های توموری هم می‌توان از پرتودرمانی و رادیوسرجری (SRS) کمک گرفت. برای درمان برخی دیگر از انواع تومور نیز شیمی‌درمانی و درمان هدفمند کاربرد دارد و انتخاب آن‌ها به ویژگی‌های تومور، از جمله تغییرات مولکولی آن، وابسته است.

درنهایت اگر تومور کوچک، غیرسرطانی و بدون علامت باشد، ممکن است پزشک فعلا درمان را لازم نداند و فقط بخواهد با کمک MRIهای دوره‌ای، رشد تومور را زیر نظر بگیرد.

عوامل تاثیرگذار بر احتمال موفقیت جراحی تومور مغزی

موفقیت در جراحی تومور مغزی به موارد زیادی مانند:

• نوع تومور
• سایز تومور
• محل قرارگیری تومور
• شدت درگیری بافت سالم
• امکان برداشت ایمن
• وضعیت عمومی بیمار

بستگی دارد.

لازم است بدانید جراحی زمانی خطرناک می‌شود که تومور نزدیک به مناطق حیاتی مغز، مانند مراکز حرکتی، گفتاری، بینایی یا کنترل عملکردهای اساسی قرار داشته باشد؛ چرا که آسیب به این نواحی، می‌تواند اختلالات عصبی جدی ایجاد کند.

در چنین شرایطی ممکن است پزشک به‌جای برداشت کامل تومور، فقط بخشی از آن را خارج کرده یا از روش‌هایی مانند جراحی بیدار و نقشه‌برداری مغزی برای کاهش خطر استفاده کند.

سوالات متداول

آیا داشتن تومور مغزی حتما به مرگ منجر می‌شود؟

خیر؛ بسیاری از تومورهای مغزی قابل درمان یا کنترل هستند و خطر مرگ به نوع، گرید و محل تومور و شرایط کلی بیمار بستگی دارد.

آیا تومور مغزی می‌تواند روی رفتار و شخصیت بیمار تاثیر بگذارد؟

بله؛ به‌ویژه تومورهای واقع‌شده در نواحی خاص مغز می‌توانند باعث تغییرات رفتاری، شخصیتی، شناختی و عدم کنترل هیجانات روحی شوند.
آیا جراحی تومور مغزی خطرناک است؟

جراحی مغز می‌تواند خطراتی داشته باشد؛ اما میزان خطر به محل و اندازۀ تومور، نزدیکی آن به مناطق حیاتی مغز و وضعیت عمومی بیمار وابسته است.

آیا همۀ تومورهای مغزی به جراحی نیاز دارند؟

خیر؛ برخی تومورهای کوچک و بدون علامت ممکن است فقط با تصویربرداری‌های دوره‌ای تحت نظر باشند و جراحی تنها در صورت نیاز انجام شود.